Biskup Nitkiewicz o rozwoju Sandomierza w Centralnym Okręgu Przemysłowym. Miasto miało być potęgą. Poznaj nieznane szczegóły wielkiego planu

Tomasz Trepka
Krzysztof Nitkiewicz
Krzysztof Nitkiewicz Tomasz Trepka
- Według wyjątkowej koncepcji utworzenia Centralnego Okręgu Przemysłowego – Sandomierz miał stać się jego stolicą – mówił na seminarium naukowym w Kielcach biskup Krzysztof Nitkiewicz.

Realizacja inicjatywy Eugeniusza Kwiatkowskiego stanowić miała moment przełomowy dla całej Kielecczyzny. Szczególną rolę odgrywał w niej Sandomierz. Miał być centrum Centralnego Okręgu Przemysłowego i stolicą mającego powstać nowego województwa sandomierskiego.

Biskup Krzysztof Nitkiewicz na konferencji naukowej w Kielcach podkreślił wyjątkowe miejsce Sandomierza w historii państwa polskiego. – Warto o tym mówić szczególnie w tym roku – 100-lecia odzyskania przez Polskę niepodległości oraz 200-lecia utworzenia diecezji sandomierskiej. W samym centrum miasta jest obecnie ponad 150 zabytków – mówił duchowny.

Upadek miasta
Sandomierz jeszcze na długo przed utworzeniem koncepcji Centralnego Okręgu Przemysłowego stał się ważnym ośrodkiem politycznym i gospodarczym.

– Często wraca się do XIII wieku, gdy miasto było siedzibą książąt, a następnie zyskało względy królów polskich Kazimierza Wielkiego oraz Władysława Jagiełły. To były czasy potęgi Sandomierza. Związane to było przede wszystkim z jego położeniem wzdłuż ważnych szlaków komunikacyjnych i nad spławną Wisłą – mówił biskup Nitkiewicz.

Sytuację miasta i jego mieszkańców zmieniła wojna ze Szwedami w XVII wieku. – Wszystko wówczas zostaje obrócone w ruinę. Świetność Sandomierza wtedy się kończy wraz z potopem – mówił ordynariusz diecezji sandomierskiej.

Kolejny cios spadł na miasto na początku XIX wieku, w okresie wojen napoleońskich. Jak zaznaczył biskup Krzysztof Nitkiewicz znane są liczne przekazy z tamtego okresu, które traktują o grabieżach dokonywanych przez żołnierzy.

Plan budowy potęgi
Sandomierz, podobnie jak inne polskie miasta, znacznie ucierpiał w wyniku działań wojennych I wojny światowej. Jednak wkrótce miał on się stać prawdziwą potęgą nie tylko w regionie, ale w skali całego kraju.

– Pod koniec lat 30. poprzedniego stulecia powstaje genialny plan wicepremiera Eugeniusza Kwiatkowskiego, w którym Sandomierz ma stać się stolicą Centralnego Okręgu Przemysłowego – miastem świetności II Rzeczpospolitej. Nie mówiono wówczas o utworzeniu w mieście fabryk, ale miało Sandomierz miał stanowić centrum administracyjne – mówił biskup Nitkiewicz.

Ordynariusz diecezji sandomierskiej przypomniał, że trwały zabiegi zmierzające do utworzenia z Sandomierza stolicy nowego województwa.

– Propozycję objęcia stanowiska wojewody otrzymał Stefan Starzyński, prezydent Warszawy. W sierpniu 1938 roku przyjechał on z chorą żoną do Sandomierza, by obejrzeć miasto. Nie wiem, czy ta wizyta wpłynęła na decyzję prezydenta stolicy Polski, ale odmówił on wicepremierowi Eugeniuszowi Kwiatkowskiemu – dodał wygłaszający referat w Kielcach.

Przygotowane dla Sandomierza plany były bardzo ambitne. – W zamyśle twórców tej koncepcji zamierzano między innymi rozbudowanie miejscowego portu na Wiśle. Przemysł miał być zlokalizowany na prawym brzegu rzeki. Pytanie, czy już wówczas zdawano sobie sprawę, że ta część dzisiejszego Sandomierza jest rejonem zalewowym? Doświadczono tego jeszcze w 1934 roku, kiedy przez miasto przeszła potworna powódź. Wtedy też rodzi się idea, by wzdłuż Wisły wybudować wały. Ostatecznie powstaje około 43 kilometry umocnień. Sandomierz miał liczyć według planów około 120 tysięcy mieszkańców – powiedział biskup.

Jednocześnie prowadzono zabiegi zmierzające do przyłączenia ościennych miejscowości i wsi. Ostatecznie jednak do miasta włączono jedynie wioski leżące na prawym brzegu Wisły.

Sandomierz miał zostać znacząco unowocześniony. W obrębie miasta zamierzano przeprowadzić szereg inwestycji. Jedną z nich było osiedle dla przybywających i szukających mieszkań ludzi.

– Tego projektu nie udało się zrealizować ze względu na wybuch wojny. Nie oznacza to jednak, że wszystkie tego typu działania okazały się porażką władz. W ramach Centralnego Okręgu Przemysłowego udało się wybudować w Nowym Kamieniu nieopodal Sandomierza fabrykę szkła taflowego i przemysłowego. Nie był to koniec inwestycji w okolicach miasta. Przeprowadzono ich jeszcze szereg na przykład rozbudowano infrastrukturę kolejową i drogową na ziemi sandomierskiej, z której do dziś korzystamy. Jeżeli dziś są jakieś szanse na rozwój Sandomierza, to nie widziałbym ich raczej w rozwoju zakładów produkcyjnych, ale przede wszystkim w turystyce i promocji kultury – zakończył biskup Nitkiewicz.

Czym był Centralny Okręg Przemysłowy?
Koncepcja, którą ogłoszono w 1937 roku, polegała na zagospodarowaniu bezrobotnych, zasobów surowcowych oraz stworzenie nowoczesnego przemysłu, szczególnie związanego z obronnością. Pomysłodawcą utworzenia Centralnego Okręgu Przemysłowego był wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski.

Centralny Okręg Przemysłowy stanowił olbrzymią szansę rozwoju naszego regionu. Miał wzmocnić potencjał gospodarczy oraz militarny Polski. W ramach tego projektu do wybuchu II wojny światowej wybudowano oraz zmodernizowano szereg zakładów przemysłowych, stworzono infrastrukturę kolejową oraz drogową, przeprowadzono gazyfikację oraz elektryfikację Kielecczyzny.

POLECAMY RÓWNIEŻ:




Przygotowanie grzybów - krok po kroku - do spożycia, suszenia, mrożenia, marynowania




Praca marzeń, czyli TOP 10 wyjątkowych stanowisk pracy





TOP 10 polskich przysmaków w zagranicznym wydaniu






Oglądasz KUCHENNE REWOLUCJE? Oto QUIZ dla ciebie





TOP 10 skutecznych sposobów, żeby zwiększyć zdolność kredytową. Znasz te metody?





Najdziwniejsze pytania w "Milionerach" [QUIZ]




ZOBACZ TAKŻE: Rekonstrukcja historyczna „Niepodległość wywalczona – nie podarowana”

Źródło:echodnia.eu

Wideo

Komentarze 6

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

J
Japa

Tęskni za Italią. Z Sandomirza nawet małego Rzymu nie zrobi. Pomarzyć każdemu wolno.

C
Cogito ergo sum

Adam: Tu nie chodzi o emocje, ale o rozwój, o potęgę Polski, o budowę przyszłości dla dzieci i wnuków, o pracę, o domy dla przyszłych pokoleń.

A
Adam

Nie lubię Sandomierza.Leży w takiej dolinie,w dole.

Wolę Opatów i Ostrowiec.Nie interesuje mnie Sandomierz.

A
Adam

Nie lubię Sandomierza.Leży w takiej dolinie,w dole.

Wolę Opatów i Ostrowiec.Nie interesuje mnie Sandomierz.

A
Adam

Nie lubię Sandomierza.Leży w takiej dolinie,w dole.

Wolę Opatów i Ostrowiec.Nie interesuje mnie Sandomierz.

C
Cogito ergo sum

Nareszcie wraca ta wspaniała koncepcja rozwojowa Polski. Na razie w dyskusji,ale jednak. Istnieją ekspertyzy naukowe (ok. 1994/95 r.(?)) dotyczące reaktywowania Centralnego Okręgu Przemysłowego w aktualnych granicach Rzeczypospolitej. Eugeniusz Kwiatkowski - nasz Wicepremier i Minister Skarbu był geniuszem. W ciągu 2 lat (od 38 do 1939 r.) dzięki jego koncepcjom i staraniom powstało około 100 tys miejsc pracy. Najstarsi mieszkańcy pamiętają setki bezrobotnych pracowników z zachodniej Polski maszerujących m.in. do Stalowej Woli do pracy. Korzystali oni z odpoczynku i poczęstunku  mieszkańców Ziemi Sandomierskiej.Gdyby nie wybuch II wojny światowej Polska byłaby potęgą gospodarczą Europy i zbrojeniową również. Wszystko jednak przed nami. Zamiast się wzajemnie śledzić i wykańczać może warto zrobić coś trwałego i pożytecznego dla Ojczyzny i jej mieszkańców. Proponuję zjednoczenie polityczne ponad podziałami dla reaktywowania COP.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3