Koprzywnickie bziuki na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Ogromne wyróżnienie dla miasta [ZDJĘCIA]

Klaudia Tajs
Koprzywnickie bziuki na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Klaudia Tajs
Po kilku miesiącach intensywnych starań koprzywnickie Bziuki widnieją na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Bziuki to wielkanocny zwyczaj dmuchania ogni podczas wieczornej rezurekcji w Wielką Sobotę wokół kościoła p.w. Matki Bożej Różańcowej w Koprzywnicy. - O potrzebie wpisania bziuków na listę mówiono od wielu lat, ale dziś, 4 maja ogłaszamy wszystkim, że ten proces zakończył się sukcesem - powiedziała Aleksandra Klubińska burmistrz Koprzywnicy.

Czym są bziuki? To wielkanocny zwyczaj dmuchania ogni podczas wieczornej rezurekcji w Wielką Sobotę polega na tym, że podczas procesji wokół kościoła, wybrani strażacy zazwyczaj od trzech do sześciu idąc w orszaku przed księdzem niosącym Najświętszy Sakrament, co jakiś czas nabierają w usta naftę, by następnie wypryskując ją na zapaloną pochodnię, utworzyć wielką ognistą „kulę” lub „słup ognia”. Zwyczaj ten odgrywa bardzo ważną rolę w życiu lokalnej społeczności, ponieważ jak wspominają najstarsi mieszkańcy Koprzywnicy „Bziuki były w Koprzywnicy od zawsze”.

O tym jak ogromnym wydarzeniem i znaczeniem dla społeczności Koprzywnicy jest wpisanie bziuków na na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego władze gminy i druhowie strażacy z Koprzywnicy mówili przed siedzibą swojej jednostki.
Podczas spotkania przypomniano, że intensywna praca nad gromadzeniem wszelkiej dokumentacji fotograficznej, filmowej, nagrań audio, wyszukiwania ksero –wycinków prasowych, ksero kronik, ksiąg parafialnych oraz przeglądanie legend, związanych z procedurą wpisu Bziuków koprzywnickich na Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego trwała od połowy 2020 roku.

Wysiłek się opłacił, bo z dniem 25 marca decyzją Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu Piotra Glińskiego, niezwykłe koprzywnickie wielkanocne widowisko oficjalnie widnieje na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego - powiedziała zadowolona Aleksandra Klubińska. - Od wielu lat podejmowano różne próby, które kończyły się niepowodzeniem. Dziś dzięki wielu osobom świętujemy sukces. Wysiłek i ciężka praca opłaciła się.
Inicjatorami przedsięwzięcia byli druhowie z Ochotniczej Straży Pożarnej w Koprzywnicy – bziukacze. Zdzisław Cebuchowski, prezes straży w Koprzywnicy podziękował burmistrz Koprzywnicy za zaangażowanie w przygotowanie wniosku. Podziękował także strażakom, którzy tę tradycje kultywują od wielu lat. - Zapiski o bziukaniu są z 1802 i 1840 roku, a od wielu lat myśleliśmy o tym, żeby to gdzieś zapisać - przypomniał prezes. - Żeby zaistniały w naszej tradycji i stało się to dziś.

Najczęściej bziuka czterech druhów. W ich gronie jest druh Krzysztof Beksiński, pełniący w koprzywnickiej jednostce funkcję kierowcy, skarbnika i bziukacza, który także szkolił swoich synów. - Trzeba dużo tłumaczyć, żeby bziukacze się nie poparzyli, bo jednego roku był taki przypadek, bziukacz nam się poparzył - ostrzegał druh Beksiński. - Nie mogą bziukać pod wiatr, tylko z wiatrem. Tłumaczę im, aby butelki z naftą zatykali palcem, bo kiedy podskakują i bziukają, w tym czasie mogą się nią oblać.
Bziuka także Aleksander Beksinski, który w koprzywnickiej straży pożarnej służy od małego. Bziukacz powinienem w tym roku po raz siódmy a wszystko co umiem zawdzięczam tacie - powiedział Aleksander. - Bziuk polega na tym, że pochodnię trzymam w prawej ręce a butelkę z naftą w lewej. Bierzemy naftę do ust i wypluwamy podskakując. Rozpylamy naftę na pochodnię. Wtedy powstaje tak zwany bziuk.

Instytucją koordynującą wszystkie działania był Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Koprzywnicy. Nad projektem pracowali dyrektor Krzysztof Pitra, Aleksandra Olszewska, Lucyna Zwolska, Małgorzata Sarzyńska. Dzięki ich wytrwałości udowodniono, iż Bziuki, jako wielkanocny zwyczaj, wpisują się w definicję niematerialnego dziedzictwa kulturowego Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. - Ochrona niematerialnego dziedzictwa jest niezwykle istotna - tłumaczy Krzysztof Pitra, dyrektor Miejsko - Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu w Koprzywnicy. - Zgodnie z definicją tejże Konwencji, Bziuki koprzywnickie są praktyką kulturową, którą wspólnota strażacka i społeczność lokalna uważają za część własnego dziedzictwa kulturowego, a ponadto umiejętność „bziukania” oraz wiedza o tym zwyczaju są przekazywane z pokolenia na pokolenie od ponad 100 lat i jest on stale, cyklicznie odtwarzany przez druhów z Ochotniczej Straży Pożarnej w Koprzywnicy. Odbywa się to w ścisłej relacji ze wspólnotą lokalną, z której strażacy się wywodzą, zapewnia im również poczucie przynależności do wspólnoty oraz ciągłość tożsamości kulturowej.

Procedura wpisu wymagała wiele pracy i poświęcenia. Druhowie z OSP Koprzywnica oraz pracownicy Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu w Koprzywnicy, serdecznie dziękują wszystkim osobom zaangażowanym w akcję, które przyczyniły się do przeprowadzenia całej procedury, zarówno na etapie przygotowania materiałów dokumentujących zwyczaj, jak również późniejszego opracowania wniosku do Narodowego Instytutu Dziedzictwa. To dzięki społeczności koprzywnickiej, druhom – bziukaczom oraz ekspertom etnografom, dziś możemy świętować sukces.

Szczególe podziękowania kierują do etnografek: Poli Rożek i Kingi Kędziory – Palińskiej oraz dyrekcji Muzeum Okręgowego w Sandomierzu: doktora Dominika Płazy (obecnie dyrektor Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi) i dyrekcji Muzeum Okręgowego w Sandomierzu oraz tym wszystkim, którzy w inny sposób przyczynili się do tego sukcesu.

Rejestr elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego, tworzony według zasad przyjętych w związku z Konwencją UNESCO, powstaje w naszym kraju od 2014 roku.

Kolno wolne od koronawirusa

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie