Wyszukiwarka wyborcza

Wybory Parlamentarne

Sprawdź, gdzie możesz zagłosować

Powiat opatowski 11 listopada 1918 roku i w pierwszych latach niepodległości. Jak żyli jego mieszkańcy?

Tomasz Trepka
11 listopada obchodzimy 100. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę. Jak rodziła się niepodległa w powiecie opatowskim? Przed jakimi problemami stały władze państwowe oraz samorządowe w regionie?

3 listopada 1918 roku nastąpiło w Opatowie rozbrojenie ostatnich urzędników austriackich i przejęcie miasta przez Polaków. – Rozbrojenie okupantów odbyło się w Opatowie w dniu 2 czy też 3 listopada 1918 roku. Około 8 rano zebrani na rynku urzędnicy austriaccy przygotowali się do jakiejś uroczystości – pisano w książce „Dawne dzieje Opatowa”. Był to jednak dopiero początek, trudnej pracy przy odbudowie niepodległej Polski.

3 listopada 1918 roku Austriaków w mieście już praktycznie nie było. - Wszędzie pełno było członków Polskiej Organizacji Wojskowej z karabinami. Rozbrajanie w mieście musiało być bardzo szybko i składnie przeprowadzone, gdyż - jak mówiono naokoło - Austriacy w mieście są już rozbrojeni.

Na ziemi opatowskiej zajęto się kwestiami priorytetowymi. – Po zniesieniu okupacji […] cała energia społeczeństwa zwróciła się w kierunku organizowania tak długo hamowanego życia społecznego – oceniano w jednym z raportów. Jedną z nich była odbudowa komunikacji w całym regionie, przy której znajdowali prace liczni bezrobotni. – Podjęte roboty doraźne na początku 1919 roku były korzystniejsze od wydawania zapomóg poszukującym pracy – pisano. W ten sposób naprawiono około 75 kilometrów dróg w powiecie.

Krytyka polityków

Wraz z odrodzeniem państwa polskiego, zaczęło rozwijać się także legalne życie polityczne. W wielu miejscach regionu walka polityczna była bardzo ostra. Zdarzało się, że podczas wieców padały poważne oskarżenia wobec najważniejszych polityków w kraju. Może o tym świadczyć przebieg spotkania wyborczego w Tarłowie. – Jest kłamstwem jakoby Korfanty walczył o Górny Śląsk. Pojechał tam tylko we własnych interesach, aby sobie kupić kopalnie naftowe, na których się wzbogacił, zaś Paderewski w czasie ofensywy bolszewickiej na Warszawę wyjechał do Francji i tamże w broszurach oczerniał Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego, gdy ten walczył z bolszewikami – mówił na spotkaniu w Tarłowie jeden ze zwolenników lewicowego Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”.

Taka sytuacja wynikała prawdopodobnie z niezwykle krytycznej oceny ówczesnej klasy politycznej. – W okresie tym ludność nieomal wszystkich warstw społeczeństwa była usposobiona niechętnie do sejmu i rządu, a to z powodu silnych tarć stronnictw politycznych na terenie sejmu i powstałych wskutek tego kryzysów rządowych […] Przy każdym prawie zetknięciu się z poszczególnymi jednostkami społeczeństwa o różnych przekonaniach politycznych, dało się słyszeć niezadowolenie z częstych zmian rządu i narzekania, że dość liczne przesilenia gabinetowe doprowadzają kraj do ruiny – pisano w jednym z raportów o nastrojach w powiecie opatowskim.

Trudy codzienności

Jednym z zagrożeń dla mieszkańców powiatu opatowskiego były choroby zakaźne. – Ludność miejscowa w zasadzie nie uznaje żadnych zarządzeń sanitarnych – rysowano pesymistyczny obraz w raporcie za 1920 rok. Mimo to, do tego typu działalności ówczesne władze przywiązywały duże znaczenie. Wójtowie zostali zobligowani, by w przypadku pojawienia się choroby wzywali wykwalifikowaną osobę, która przeprowadzi czynności dezynfekcyjne na koszt powiatu. O bezpieczeństwo ludności miały dbać grupy dezynfekcyjne rozlokowane między innymi w Opatowie oraz Ożarowie. Prowadziły one nie tylko działania odkażające, ale również nadzorowały stan urządzeń sanitarnych w regionie. Władze powiatowe w Opatowie musiały radzić sobie z wieloma trudnościami. – Wzmagająca się z dnia na dzień drożyzna powoduje niechęć u stanu robotniczego, który znów domaga się podwyżki zarobków – ostrzegano w raporcie z października 1920 roku.

Obok monitorowania nastrojów społeczeństwa, jednym z priorytetów pozostawały kwestie bezpieczeństwa mieszkańców. W drugiej połowie 1920 roku władze w Opatowie zdecydowały się na powołanie w całym powiecie Straży Obywatelskiej. Jej głównym zadaniem było pełnienie funkcji porządkowych. Starostwo powiatowe z dużymi obawami patrzyło na sytuację bezpieczeństwa w 1921 roku. Wielu policjantów rezygnowało z pracy, gdyż ta nie gwarantowała odpowiedniego wynagrodzenia. Odbiło się to niekorzystnie na bezpieczeństwie mieszkańców. – Stan bezpieczeństwa powiatu znacząco się pogorszył – pisano pod koniec 1921 roku. Poprawa sytuacji w powiecie opatowskim nastąpiła kilka miesięcy później. Znaczna w tym zasługa sprawnie działającej policji. – W walce z przestępczością Policja Państwowa pracuje z bardzo dodatnim wynikiem. Nieomal wszystkie przestępstwa są wykrywane i sprawcy tychże przekazani władzom sądowym – pisano w jednym z raportów przygotowanych przez starostwo w Opatowie.

Przełomowy 1922 rok

1922 rok przyniósł zasadnicze zmiany w działalności władz powiatowych i miejskich w wielu częściach Kielecczyzny. – Samorząd gminny wchodzi stopniowo na tory racjonalnego rozwoju. Członkowie gmin wiejskich przyzwyczajeni jeszcze do niedawna do tego, że za nich myśleli inni – czy to rosyjski naczelnik powiatu razem z pisarzem gminnym, czy okupacyjny szef powiatu – dziś oswoili się już z zasadą samorządności, poczuli swoją odpowiedzialność za bieg spraw w gminie i coraz więcej poczynają się nimi interesować – stwierdzono w jednym z raportów. Przemiany nie ominęły również ziemi opatowskiej.
Zmiany objęły również polskie społeczeństwo, które lepiej niż we wcześniejszym okresie zdawało sobie sprawę z własnych powinności i obowiązków względem odrodzonego państwa. – Wyszedłszy ze stadium początkowych trudności – braku inicjatywy i organizacji z jednej strony, z drugiej bezładu spowodowanego nadmiarem urzędów, obecnie zaczyna płynąć coraz bardziej normalnie – oceniano sytuację w 1922 roku.
ważne

Wygląd miasta

Jak wyglądało życie w niepodległym Opatowie? – Ogólny wygląd miasta mniej więcej taki sam jaki ma większość naszych polskich miasteczek, zamieszkałych przeważnie przez ludność żydowską. Kontrasty w budynkach, wystawach sklepowych, brak drzew i często gęsto rzucające się „corpus delicti” [dosłownie: dowody świadczące o przestępstwie – redakcja] pogwałcenia przepisów sanitarno-epidemiologicznych, świadczą o ludności, której względy estetyczne zasłania ciężka walka o codzienny kawałek chleba, a szarzyzna życia nie pozwala rozwinąć się twórczej sile i fantazji. Budowle murowane stanowią około 45% ogólnej zabudowy, ulice brukowane za wyjątkiem położonych na krańcach miasta. Chodniki z płyt kamiennych posiadają tylko dwie ulice. Na rynku znajduje się niewielki skwer obsadzony starymi drzewami. Wewnętrznej komunikacji miasto nie posiada […]. Od czasu wojny oświetlenia ulic miasto nie posiada […]. Miasto wodę otrzymuje ze studzien – charakteryzowano stolicę powiatu opatowskiego w 1922 roku.

Powiat opatowski

Odrodzona Polska pozostawiła stworzony przez zaborców - Rosję w 1866 roku podział na powiaty. W 1922 roku w powiecie opatowskim znajdowały się dwa miasta, 23 gminy wiejskie, 10 osad oraz 395 sołectwa. W 1921 roku powiat był zamieszkiwany przez ponad 162 tysiące osób, co powodowało, że był on jednym z większych na terenie byłego Królestwa Polskiego. Sam Opatów nie stanowił jednak silnego ośrodka miejskiego w powiecie. Kluczowym miastem powiatu, któremu lokalni urzędnicy poświęcali najwięcej uwagi był Ostrowiec.

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone ze względu na ciszę wyborczą i zostanie włączone po jej zakończeniu.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3