Tradycja wigilijnych dań w Świętokrzyskiem. Jakie podać na stół? (WIDEO)

Marzena Smoręda
- Na takim piecu gotowano dawniej na wsiach potrawy wigilijne - mówi  Małgorzata Imiołek z Muzeum Wsi Kieleckiej,
- Na takim piecu gotowano dawniej na wsiach potrawy wigilijne - mówi Małgorzata Imiołek z Muzeum Wsi Kieleckiej, Dawid Łukasik
Nie 12, lecz zaledwie kilka potraw na Wigilię Bożego Narodzenia gotowano przed wiekami na świętokrzyskiej wsi. W wiejskich chatach wieczerza była skromna, za to we dworach stoły uginały się od jadła. Zawsze było ona jednak postna.

- I nie zawsze smaczne, tak jak dzisiaj. Trudno zachwycać się przecież jedząc postny barszcz, a właściwie żur czy kisiel ze śliwek. Smak nie był jednak najważniejszy. Chodziło o przekazywanie wielowiekowej tradycji, którą kultywujemy do dzisiaj, chociaż w mocno zmienionej formie i przede wszystkim o zapewnienie rodzinie zdrowia, siły, miłości i odpędzania złych mocy – mówi Małgorzata Imiołek, etnograf z Muzeum Wsi Kieleckiej, która właśnie pracuje przy urządzaniu wystawy świątecznej w Dworku Laszczyków w Kielcach. Bogata ekspozycja, na której poznać będzie można wszystkie tajemnice świąt Bożego Narodzenia w naszym regionie i oglądać tradycyjne naczynia, przedmioty, odzież, potrawy oraz zobaczyć szopki i kolędników, zwanych w naszym regionie „kolędziorzami” ruszy w niedzielę, 16 grudnia.
Ile dań na stole?
Tradycyjna Wigilia w Świętokrzyskiem była przez wieki dniem postnym, dlatego nasi przodkowie ograniczali się do małego i skromnego posiłku przed kolacją. Spróbowanie potraw miało być wróżbą dobrych kolejnych miesięcy. Najlepiej 12, ale tak jadano tylko na dworach, w bogatych domach jadano aż 12 dań. Według tradycji chrześcijańskiej ta liczba potrawy symbolizowała także dwunastu apostołów. W wiejskich domach trzeba się było zadowolić zaledwie kilkoma potrawami. Na więcej nie było chłopów po prostu stać. Obecnie od kilku lat w Wigilię post już nie obowiązuje, ale w większości domów wciąż kultywuje się postną tradycję.
Magia potraw
- Warto wiedzieć, że uczta wigilijna sięga korzeniami uczt zadusznych z czasów przedchrześcijańskich. Te potrawy, które dzisiaj widzimy na stole wigilijnym, są ze składników - jak między innymi mak, groch, fasola - poświęcanych dawniej duszom przodków. Obrzędowość wigilijnej wieczerzy sięga więc czasów przedchrześcijańskich i mocno jest w nich osadzona. Jeśli chodzi i o tradycyjną Wigilię, chłopską, nie różniła się tak bardzo w naszym regionie od Wigilii na innych ziemiach, na przykład w sąsiedniej Małopolsce, Radomskiem, Opoczyńskiem, ale było kilka charakterystycznych dla tych ziem potraw. Był barszcz, czyli właściciwie, żur na wywarze z grzybów czy w biedniejszych rodzinach na wywarze z suszu owocowego. Były kluski z makiem, kapusta z grochem - elementy przedchrześcijańskie są u nas mocno obecne na stole. Na wystawie bożonarodzeniowej w Muzeum Ziemi Kieleckiej zawsze eksponujemy ucztę wigilijną chłopską charakterystyczne i dania. tak będzie i w tym roku - mówi Małgorzata Imiołek.
Dzisiejsze przysmaki
Współczesna wieczerza wigilijna w regionie świętokrzyskim obfituje w przysmaki. Mak jemy dzisiaj ze słodką struclą i bakaliami, zwykły postny żur, ma postać aromatycznego czerwonego barszczu z pysznymi uszkami, tradycyjne skromne jedynie solone śledzie, podawane są dzisiaj w śmietanie, z dodatkiem ogórków, jogurtu, jabłek, jajek, a ze śliwek nikt obecnie nie przyrządza kisielu, lecz smaczny słodki kompot lub wrzuca je do kapusty, ciast czy sałatek.

- Zmieniają się czasy i obyczaje. Proszę pamiętać jednak, że o tym jak wygląda tradycja, historia w naszym ergionie nie decyduje nikt inny lecz my sami, mieszkańcy tej ziemi. Pielęgnujmy więc zwyczaje, bo to one decydują o naszej kulturze i tożsamości - mówi Małgorzata Imiołek.

Symbolika wigilijnych potraw
Podczas Wigilii podawana jest zupa grzybowa, bo dawniej grzyby kojarzone są z siłą i zdrowiem, wierzono, że mają magiczną moc. Pojawiają się w kapuście wigilijnej, bigosie, krokietach czy pierogach.

Ryby symbolizują Jezusa i odradzanie się do życia.

Wśród potraw jest kompot z suszu, bo gruszki miały zapewniać długowieczność, jabłka miłość i zdrowie, a śliwki odpędzały złe moce.

Mak przynosił bogactwo, dlatego tak ważnymi potrawami na wigilijnym stole są kutia, kluski z makiem czy obecnie makowiec.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3