Unikalne zdjęcia pogromu

Piotr KUTKOWSKI <a href="mailto:kutkowski@echodnia.eu" target="_blank" class=menu>kutkowski@echodnia.eu</a>Zaktualizowano 
36 unikalnych zdjęć z pogromu w Kielcach znalazło się w rękach radomskiego historyka i archiwisty.
36 unikalnych zdjęć z pogromu w Kielcach znalazło się w rękach radomskiego historyka i archiwisty. M. Skorupa

Unikalne zdjęcia ofiar pogromu kieleckiego - wiele z nich prawdopodobnie publikujemy po raz pierwszy w historii.

Robert Zawisza mieszka w Radomiu, ale pracuje jako konsultant rzeczoznawca w firmie antykwarycznej Antikwa-Rempex w Warszawie. Na stole w jego domu widać mnóstwo dokumentów i fotografii. Archiwa pochodzą zarówno z czasów wojny jak i z 1946.

DŁUGA DROGA ZDJĘĆ

- Dokumenty te zakupił latem tego roku we Francji mój dyrektor, Waldemar Poboży, od Emila Rutkowskiego, syna profesora Adama Rutkowskiego - mówi Robert Zawisza. - Profesor, który urodził się w 1912 roku w Radomiu, jako Abram Rosenberg, był absolwentem Sorbony. W latach wojny przebywał w Rosji, od 1946 roku pracował w Żydowskiej Komisji Historycznej w Krakowie, był też członkiem Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. W 1968 roku został zmuszony do opuszczenia Polski. Osiedlił się w Paryżu. Wykładał na Sorbonie, kierował także archiwum Biblioteki Centrum Badania Współczesnych Dziejów Żydów.

Według Roberta Zawiszy Adam Rutkowski zmarł w 1987 roku, zanim udało mu się wydać książkę poświęconą kieleckiemu pogromowi. Ale pozostała po nim zebrana przez niego bogata dokumentacja zdjęciowa.

- Autorką fotografii była kobietą pochodzenia żydowskiego, Julia Pirotte - informuje Robert Zawisza. - Członek Komunistycznej Partii Polski, która przed wojna zamieszkała w Belgii. Po powrocie do Polski pracowała w Wojskowej Agencji Fotograficznej jako reporter. Do Kielc wysłano ją, by udokumentowała ofiary pogromu. Duża część z tamtych zdjęć zaginęła. Kopie, które posiadamy wykonała sama autorka z własnych pozytywów, zmarła w 2000 roku. Co stało się z negatywami - dokładnie nie wiadomo. Zakupionych przez nas zdjęć nie ma w katalogu Centralnej Agencji Fotograficznej. To prawdziwe unikaty...

KRONIKA ZBRODNI

Większość ze zdjęć posiada na odwrocie opis w dwóch językach - polskim i francuskim. Fotografie poruszają swym naturalizmem i tragizmem. Na niektórych widać nagie ciała zabitych ofiar pogromu. Zdeformowane sylwetki, opuchnięte, obite narządy. Twarze trudne do rozpoznania.

Leżąca w szpitalu kobieta przeżyła pogrom. Napis na odwrocie głosi, że to "Gołda Płótno w 7 miesiącu ciąży". Informacja jest nieprecyzyjna. Powinno być: "była w 7 miesiącu ciąży". Precyzuje to dopisek: "Bagnet zbira zabił płód w jej łonie". Trumnę, w której znajduje się płód pokazuje inne zdjęcie. Stoi ona na jednej w większych, drewnianych trumien kryjących najmłodsze ofiary pogromu.

Trumny pojawiają się też na fotografiach pokazujących korowód żałobny i sceny pogrzebu. Widać zbiorową mogiłę, widać przemawiającego podpułkownika Dawida Kahone, Naczelnego Rabina Wojska Polskiego, widać idącą z wieńcem delegację żydowskiego Związku Literatów.

Sceny ze szpitala. Mężczyzna leżący z obandażowaną głową, to 70-letni Pinkus Binsztok. "W Majdanku stracił żonę, sześcioro dzieci i 15 wnuków. Przeżył obozy w Skarżysku, Buchenwaldzie i Teresinie. Ciężko ranny w czasie pogromu" - tak opisuje Julia Pirotte fotografię.

Od kilku miesięcy zajmuję się opracowywaniem tych fotografii i innych, zakupionych dokumentów - twierdzi Robert Zawisza. - Chcielibyśmy nimi zainteresować różne instytucje. Najlepiej byłoby, gdyby dokumenty z jednej grupy tematycznej trafiły do rąk jednego odbiorcy.

Żydowski Instytut Historyczny w Warszawie posiada duży zbiór fotografii Julii Pirotte. Artystka przekazała je tej instytucji jeszcze przed swoją śmiercią. W tych zasobach są też fotografie wykonane po pogromie kieleckiem. Według Urszuli Fuks, pracownika Żydowskiego Instytutu Historycznego, jest ich ponad 20. Niektóre prezentowane na wystawach i w publikacjach.

- Informacja o zbiorach kupionych przez dom antykwaryczny to dla nas zupełna nowość - mówi Urszula Fuks. - Nie widząc tamtych fotografii trudno jest mi się wypowiadać, czy są wśród nich zdjęcia do tej pory nam nie znane. Na pewno nie można tego wykluczyć. Będziemy chcieli skontaktować się z pracownikami tego domu antykwarycznego i to wszystko skonfrontować.

Robert Zawisza - jak mówi - jest również zainteresowany takim spotkaniem...

Pogrom kielecki

Tak nazwano antyżydowskie rozruchy 4 lipca 1946 w Kielcach, podczas których zginęło 39 Żydów i 3 Polaków. Ich przyczyną była plotka o rzekomym porwaniu i zamordowaniu w celach rytualnych 9-letniego chłopca w piwnicach domu przy ulicy Planty 7. Podczas oblężenia domu przez tłum, wojsko i milicję doszło do krwawych starć i aktów przemocy na Żydach. Po pogromie dziewięć osób skazano na karę śmierci, jedną na karę dożywotniego i dwie na karę wieloletniego więzienia. Pogrom pozostaje nadal przedmiotem badań historyków. Znany jest dokładny jego przebieg, natomiast nie wyjaśniono do końca udziału w pogromie wojska i milicji. Główny spór dotyczy pytania: czy pogrom był prowokacją sił bezpieczeństwa czy też wynikiem żywiołowego wybuchu antysemityzmu tłumu.

polecane: Flesz - Co piąta transakcja będzie wymagać użycia PIN-u

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3