Zbrodnie komunistycznego wymiaru sprawiedliwości. Ukazała się nowa publikacja IPN

Materiał informacyjny INSTYTUTU PAMIĘCI NARODOWEJ, DELEGATURA W KIELCACH

Teksty polskich oraz zagranicznych badaczy – historyków i prawników znalazły się w książce „Zbrodnie sądowe w latach 1944–1989. Konformizm czy relatywizm moralny środowisk prawniczych?” pod redakcją Marzeny Grosickiej i Dariusza Palacza. Przybliża ona najczarniejsze karty poddanego komunistycznym wpływom wymiaru sprawiedliwości w krajach Europy Środkowo – Wschodniej po II wojnie światowej. Promocja książki odbędzie się on – line 16 grudnia.

Suwerenny wymiar sprawiedliwości stanowi, obok władzy ustawodawczej i wykonawczej, jeden z trzech podstawowych elementów funkcjonowania każdego państwa. W ustroju totalitarnym stał się jednak istotną formą represjonowania społeczeństwa. – Państwo komunistyczne z sądownictwa uczyniło narzędzie do walki ze swymi przeciwnikami. Było ono zależne od Polskiej Partii Robotniczej, następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i aparatu bezpieczeństwa, służebne wobec prokuratury. Miało służyć do dławienia oporu rzeczywistych przeciwników reżimu i zwalczania typowanych zgodnie z ideologią potencjalnych wrogów. Dodatkowo utrzymywało wszystkich obywateli w poczuciu strachu – powiedziała doktor Marzena Grosicka z Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach.

Zbrodnie sądowe a stan wojenny

Władze komunistyczne wielokrotnie łamały obowiązujące w Polsce prawo. Szczególnie widoczny proceder miał miejsce w okresie stalinowskim, a następnie także w czasie stanu wojennego. – Już samo jego wprowadzenie było niezgodne z prawem. Stan wojenny wprowadzono na mocy podjętej niejednogłośnie uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 roku, na wniosek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego – pozakonstytucyjnego tymczasowego organu władzy, faktycznie nadrzędnego wobec konstytucyjnych władz państwowych – dodała historyk z kieleckiego IPN.

Po 13 grudnia 1981 roku władze łamały uchwalone wcześniej przez siebie przepisy prawa jeszcze wielokrotnie. – Rada Państwa była upoważniona do wydawania dekretów z mocą ustawy, ale art. 31 ust. 1 Konstytucji ograniczał to prawo do okresów między sesjami Sejmu. W grudniu 1981 r. trwała sesja Sejmu, pomimo to zdecydowano się na wydanie m.in. Dekretu o stanie wojennym. Miało to służyć do zdławienia oporu społecznego i zniszczenia „Solidarności”. Nowe, niezwykle represyjne prawo wpływało na życie wszystkich obywateli. Stan nadzwyczajny obowiązujący od 13 grudnia 1981 r. na terenie całego kraju, wprowadzony więc został niezgodnie z Konstytucją PRL – przypomniała doktor Marzena Grosicka.

Lata niesuwerennego sądownictwa

Książka składa się z dwóch części. W pierwszej odnajdziemy teksty poświęcone aspektom funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w latach 1944 – 1989. Druga natomiast obejmuje rozważania, głównie historyków, na temat działania komunistycznego aparatu represji wobec obywateli Polski i innych krajów, które znalazły się w sowieckiej strefie wpływów. W wydanej przez IPN książce nie zabrakło także tekstów o tematyce lokalnej.

Publikacja „Zbrodnie sądowe w latach 1944–1989. Konformizm czy relatywizm moralny środowisk prawniczych?” przybliża nas do poznania mechanizmów funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w państwach znajdujących się w sowieckiej strefie wpływów po 1945 roku. Historycy oraz prawnicy nie mają jednak wątpliwości, że stosowanie represji za pomocą oddanego władzy komunistycznej sądownictwa wymaga dalszych badań. Redaktorzy książki zapowiadają kolejne konferencje naukowe, a wraz z nimi publikacje poświęcone tej tematyce. Promocja pierwszego tomu publikacji rozpocznie się 16 grudnia o godzinie 15.00. Będzie transmitowana na stronie ipn.gov.pl oraz Facebooku’u IPN Kielce. Wezmą w niej udział dr Anna Kanarek – Równicka z Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz dr Dariusz Palacz z Wyższej Szkoły Ekonomii Prawa i Nauk Medycznych w Kielcach. Spotkanie poprowadzi dr Marzena Grosicka z Delegatury IPN w Kielcach.

Dodaj ogłoszenie