Edukacja ekologiczna w polskich szkołach. Na jakich lekcjach dzieci się uczą o zmianach klimatycznych lub zrównoważonym rozwoju?

Barbara Wesoła
Barbara Wesoła
Edukacja ekologiczna to nie tylko ochrona środowiska i segregowanie śmieci. Tematyka jest obszerna i obecnie rozłożona na różne tematy i działy w poszczególnych przedmiotach szkolnych.
Edukacja ekologiczna to nie tylko ochrona środowiska i segregowanie śmieci. Tematyka jest obszerna i obecnie rozłożona na różne tematy i działy w poszczególnych przedmiotach szkolnych. Andrzej Banas
Ekologia w szkole pojawia się w podstawie programowej na różnych przedmiotach. Jednak problemem, w i tak obszernym programie, jest duży nacisk na teorię, a brak przestrzeni na działania i dyskusję. Rozwiązaniem może być angażowanie się szkół w aktywne działania z uczniami, realizacja warsztatów m.in. z pomocą projektów proponowanych przez organizacje pozarządowe. Ministerstwo Klimatu i Środowiska udostępnia natomiast scenariusze lekcji o ochornie klimatu do realizowania na godzinach wychowawczych.

Spis treści

Znaczenie edukacji ekologicznej w szkołach

Świadomość zmian klimatycznych oraz skutków działalności człowieka na jakość powietrza, a także odpowiedzialność za otoczenie należy kształtować od najmłodszych lat. W domu oraz w szkole.

Edukacja musi przygotować uczniów do zrozumienia obecnego kryzysu i kształtowania przyszłości. Aby ocalić naszą planetę, musimy zmienić sposób, w jaki żyjemy, produkujemy, konsumujemy i współdziałamy z naturą. Włączenie edukacji na rzecz zrównoważonego rozwoju do wszystkich programów nauczania musi stać się podstawą wszędzie – powiedział Audrey Azoulay, UNESCO Director-General.

W Polsce zagadnienia dotyczące ekologii są uwzględnione w podstawie programowej kilku przedmiotów. Jednocześnie młodzież zauważa, że zmiany mogą nastąpić tylko, jeśli ta edukacja wyjdzie poza mury szkoły.

W raporcie „Uczniowie wobec zmian klimatu” autorzy badania o tej samej nazwie przytaczają wypowiedź jednego z ankietowanych uczniów na pytanie: Kto powinien rozpowszechniać wiedzę ekologiczna?. „Każdy, ale to nie młodym należy tę wiedzę przekazywać, a ludziom, którzy mają jakiś wpływ. Za późno na jedynie uczenie w szkołach, mówiąc, że nadzieja w młodych. ” – odpowiedział uczeń.

Jak podkreślają autorzy raportu, jest to przykład dojrzałej postawy uczniów i ich świadomości ekologicznej oraz odpowiedzialności społecznej.

Edukacja jest niezbędna, by przygotować społeczeństwa do radzenia sobie z kryzysem klimatycznym. Edukacja w zakresie kryzysu klimatycznego powinna być podstawowym elementem programów nauczania wszystkich przedmiotów, nie powinna i nie może być zatem spychana na margines – czytamy we wstępie publikacji

Jak wygląda edukacja ekologiczna w polskich szkołach? Podstawa programowa uwzględnia szereg zagadnień ekologicznych rozłożonych w różnych etapach edukacji, które przestawiamy w dalszej częściej artykułu. Czy to jednak wystarczy?

Z przytoczonych badań wynika, że dla niecałych 70 proc. uczniów problemy związane ze zmianą klimatu są ważne, a tylko 17,36 proc. młodzieży aktywnie uczestniczy w działaniach proklimatycznych. Są to najczęściej działania w zakresie „domowej i szkolnej ekologii” np. segregacja śmieci, świętowanie Dnia Ziemi.

Komentująca badania prof. dr hab. Bernadetta Niesporek-Szamburska z UŚ w Katowicach podkreśla:

Te dane świadczą, że wszelkie działania edukacyjne dla klimatu są dramatycznie potrzebne! Zwłaszcza te, których efektem może być zmiana postaw młodych ludzi, edukacyjne inicjatywy nauczycieli humanistów, włączających edukację dla klimatu w obręb swoich przedmiotów.

Edukacja ekologiczna w szkołach w Polsce

Treści dotyczące ekologii i zrównoważonego rozwoju są wprowadzane w szkołach od pierwszej klasy. Podstawa programowa zawiera elementy edukacji biologicznej na różnych etapach edukacji, dostosowane do wieku i możliwości poznawczych uczniów.

W rozporządzeniu MEN w sprawie ramowych planów nauczania od przedszkola po szkołę ponadpodstawową znajdziemy zapis:

Szkoła dba o wychowanie dzieci i młodzieży w duchu akceptacji i szacunku dla drugiego człowieka, kształtuje postawę szacunku dla środowiska przyrodniczego, w tym upowszechnia wiedzę o zasadach zrównoważonego rozwoju, motywuje do działań na rzecz ochrony środowiska oraz rozwija zainteresowanie ekologią

Treści proekologiczne są ujęte w podstawie programowej takich przedmiotów jak:

  • technika,
  • geografia,
  • biologia,
  • chemia.

Czy w szkołach jest przedmiot ekologia?

Obecnie w Polsce nie ma takiego przedmiotu, chociaż od lat debatuje się nad jego wprowadzeniem. Aktualizowana i rozbudowywana jest natomiast podstawa programowa w tym zakresie np. o cały dział ekologia na biologii. Na poszczególnych etapach edukacji zagadnienia związane z edukacją ekologiczną pojawiają się na różnych przedmiotach.

Oprócz tego szkoły mogą we własnym zakresie lub np. przy pomocy organizacji pozarządowych organizować zajęcia edukacyjne dla dzieci i młodzieży, brać udział w projektach ogólnopolskich, konkursach, przygotowywać uczniów do olimpiad.

Edukacja ekologiczna w klasach 1-3

W klasach 1-3 nie ma ścisłego podziału na przedmioty. Prowadzona jest tzw. edukacja wczesnoszkolna z podziałem na edukację polonistyczną, matematyczną, społeczna oraz przyrodniczą, a także plastyczną, techniczną, informatyczną, muzyczną i językową. To głównie w ramach edukacji przyrodniczej dzieci poznają podstawowe zasady dotyczące m.in. oszczędzania wody czy dbania o czystość środowiska. Według zapisu z podstawy programowej uczeń po ukończeniu edukacji wczesnoszkolnej m.in. „segreguje odpady i ma świadomość przyczyn i skutków takiego postępowania”.

Ekologia na lekcjach w klasach 4-8

Na drugim etapie edukacji treści dotyczące edukacji ekologicznej uczniowie poznają przede wszystkim na biologii w działach: „Ekologia i ochrona środowiska” oraz „Zagrożenia różnorodności biologicznej”.

Według podstawy programowej informacje dot. reakcji chemicznych w wyniku np. spalania tlenku węgla uczeń poznaje na lekcjach chemii, w dziale „Tlen, wodór i ich związki chemiczne. Powietrze.” Kolejnym przedmiotem poruszającym treści proekologiczne jest geografia.

Geografia, w tym szczególnie zajęcia prowadzone w terenie, powinny przyczyniać się do zrozumienia sensu i warunków realizacji zasady zrównoważonego rozwoju, m.in. poprzez poznawanie przykładów racjonalnego gospodarowania, oceny zamieszkiwanego środowiska, poczucie odpowiedzialności za tworzenie ładu i piękna w miejscach swego życia. – czytamy w podstawie programowej

Edukacja ekologiczna w szkołach ponadpodstawowych

W liceum i technikum podobnie jak w starszych klasach szkoły podstawowej zagadnienia ekologiczne są uwzględnione w podstawie programowej:

  • biologii (działy: „Ekologia” oraz „Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona” ). Zagadnienia z tych działów są uwzględnione także w wymaganiach maturalnych dla tych uczniów, którzy chcą zdawać maturę z biologii.
  • chemii („Elementy ochrony środowiska”),
  • geografii.

W tym ostatnim przedmiocie zawarto sporo zagadnień rozmieszczonych w różnych działach dotyczących m.in. dylematów dotyczących energii jądrowej, stosowania odnawialnych i nieodnawialnych źródeł energii, identyfikowania konfliktów interesów w relacji człowiek- środowisko i wiele innych.

Szczegóły dotyczące wszystkich tematów i zakresu przekazywanej wiedzy znajdują się wpodstawie programowej

Scenariusze lekcji o ochronie klimatu od Ministerstwa Klimatu i Środowiska

MKiŚ przygotowało 16 scenariuszy lekcji dla szkół podstawowych. Materiały można wykorzystać na lekcjach wychowawczych.

Jak informuje MKiŚ, projekt został opracowany w Grupach Roboczych z udziałem m.in. naukowców, ekspertów, praktyków i pedagogów. Za koordynację prac w ramach Grup odpowiedzialni byli przedstawiciele organizacji młodzieżowych (Młodzieżowej Rady Klimatycznej, Młodzieżowego Strajku Klimatycznego oraz Polskiej Rady Organizacji Młodzieżowych PROM).

Scenariusze lekcji dla klas SP I-III mają następujące tematy:

  • Zmiana klimatu w Polsce (biotop)
  • Zmiana klimatu w mieście​ –​ jak jej przeciwdziałać
  • Wpływ rolnictwa na klimat lokalny (człowiek)
  • Rola wody w przyrodzie (biocenoza)
  • Lokalne źródła energii (mitygacja)

Tematy dla klasy IV SP:

  • Modernizacja transportu sposobem walki
  • Działanie systemu elektroenergetycznego
  • Czym się różni przyroda od klimatu?

Scenariusze dla klas VII-VIII mają następujące tematy:

  • Źródła​ gazów​ cieplarnianych
  • Podstawowe aspekty adaptacji
  • Naturalne mechanizmy sterujące
  • Jak​ wzrost​ stężenia​ CO2 wpływa na klimat
  • Najważniejsze skutki zmian klimatycznych

Jest to pierwszy etap pracy nad scenariuszami. Zostały one przygotowane przez ekspertów i pod koordynacją przedstawicieli organizacji młodzieżowych, zaopiniowane przez metodyków Ministerstwa Edukacji i Nauki, ocenione merytorycznie przez ekspertów Ministerstwa Klimatu i Środowiska [...] Kolejny etap to pilotaż w szkołach podstawowych i zebranie uwag od pedagogów – powiedział Adam Guibourgé-Czetwertyński, wiceminister klimatu i środowiska.

Wiceminister podczas prezentacji scanriuszu na konferencji w Jakubowie poinformował, że we współpracy z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, zostaną uruchomione szkolenia dla nauczycieli, aby pomóc im w przygotowaniu lekcji w oparciu o przygotowane materiały.

Podkreślił też, że celem międzyresortowego Zespołu ds. edukacji ekologicznej, w tym klimatycznej, i promocji ekologicznych warunków życia jest budowa społeczność nauczycieli, którzy chcą zdobywać wiedzę z zakresu klimatu, wprowadzać treści do procesu nauczania oraz udoskonalać i rozwijać materiały dydaktyczne.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

kup teraz

ONLYBIO

Szampon balansujący 50ml

Szampon balansujący Hair in Balance by Onlybio w m…

Poprzednia najniższa cena: 8,00 zł8,00 zł

kup teraz

ONLYBIO

Rypacz Szampon intensywnie oczyszczający 400ml

Poprzednia najniższa cena: 22,99 zł22,99 zł

kup teraz

ONLYBIO

Szampon ochładzający kolor włosów 400ml

Poprzednia najniższa cena: 22,99 zł22,99 zł

kup teraz

ONLYBIO

Peeling do skóry głowy 125 ml

Peeling do skóry głowy Hair Balance by ONLYBIO ocz…

Poprzednia najniższa cena: 22,99 zł22,99 zł

kup teraz

ONLYBIO

Szampon balansujący 400 ml

Szampon balansujący Hair Balance by ONLYBIO dedyko…

Poprzednia najniższa cena: 22,99 zł22,99 zł
Materiały promocyjne partnera

Wystawa "Biczowani" w galerii ORAC

Materiał oryginalny: Edukacja ekologiczna w polskich szkołach. Na jakich lekcjach dzieci się uczą o zmianach klimatycznych lub zrównoważonym rozwoju? - Strefa Edukacji

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Wróć na echodnia.eu Echo Dnia Świętokrzyskie
Dodaj ogłoszenie