reklama

W Skarżysku niepodległość zaczęła się wcześniej. Historyk o wydarzeniach z listopada 1918 roku

Mateusz Bolechowski
Mateusz Bolechowski
Zaktualizowano 
Dlaczego carskie pułki w Polsce żegnano kwiatami, jak skarżyszczanie żegnali czeskich wojaków z C.K. Armii i jak wyglądał "przewrót" w mieście - wyjaśnia Tadeusz Wojewoda.

Jak wyglądało Skarżysko - Kamienna w 1918 roku?
W Skarżysku były skromne siły okupacyjne - trochę żandarmerii i wojska, skupionego na ochronie dworca kolejowego. W naszym mieście stacjonowali wówczas Czesi. Już 3 listopada Polacy rozbroili posterunek żandarmerii i Rada Gminy przejęła zarząd nad miastem.

Stosunki między Czechami a mieszkańcami Skarżyska były dobre?
Niezłe. Rozbrojenie odbyło się w spokojnej atmosferze. Czescy żołnierze chcieli wrócić do siebie i stworzyć własne państwo. Gdy odjeżdżali, żegnano ich serdecznie, śpiewano piosenki. Obyło się bez konfliktów.

Przez lata kielecczyzna znajdowała się pod zaborem rosyjskim. Jak ludność odnosiła się do carskiego wojska?
To dziś może dziwić, ale uważano je za „nasze”. Tak było w Skarżysku i wielu innych miastach. Przypomnę, że w Warszawie odchodzące na front pułki żegnano kwiatami. Być może dlatego, że w carskim wojsku było przecież wielu Polaków - poborowych. Ten pozytywny stosunek szybko się jednak zmienił, bo Rosjanie cofając się przed wojskami Niemiec i Austrii stosowały taktykę „spalonej ziemi”, co dotknęło miejscową ludność.

Mieszkańcy spodziewali się, że po latach zaborów Polska odzyska niepodległość?
Tak. Wiadomości o klęsce Niemców rozwiała wszelkie wątpliwości. Akt 5 Listopada jasno wskazywał, że odzyskamy wolność. W mieście działały organizacje niepodległościowe. Około sto osób liczyła Polska Organizacja Wojskowa, Polska Partia Socjalistyczna była bardzo silna, bo Skarżysko od 1905 roku było mocnym ośrodkiem socjalistycznym. Wówczas robotnicy starli się z wojskiem carskim, były ofiary śmiertelne.

Miasto mocno ucierpiało podczas I Wojny Światowej?
Ucierpiała głównie infrastruktura kolejowa. Rosjanie wycofując się z miasta w 1915 roku wysadzili w powietrze dworzec i mosty. Wkrótce potem Skarżysko zajęła armia Pruska, potem Austro - Węgierska. Wtedy w Skarżysku pojawił się komendant Piłsudski wraz z legionistami. W listopadzie 1918 roku sytuacja gospodarcza była fatalna. W ciągu czterech lat wojny stopa życiowa obywateli drastycznie się pogorszyła. Było dużo chaosu. A pamiętajmy, że krótko potem trzeba było zebrać siły do walki z Bolszewikami.

Skarżyszczanie w 1918 roku dokonali „przewrotu”...
To prawda, przy okazji odzyskania niepodległości postanowili zmienić status Kamiennej z osady na miasto metodą faktów dokonanych. Odbyły się wybory do rady miejskiej, ale władze Polski szybko je unieważniły. Na uzyskanie praw miejskich trzeba było poczekać do 1923 roku. Interesujące, że w tych pierwszych wyborach przyjęto ordynację wyborczą, która zrównywała obywateli w prawach i pozwalała głosować kobietom. To był jak na owe czasy bardzo postępowy krok

POLECAMY: ROZMAITOŚCI

Flesz - nowi marszałkowie Sejmu i Senatu, sukces opozycji

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 1

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

M
Mateusz Tusznio

Świetny wywiad, dużo ciekawostek historycznych i praktycznych wiadomości. Wspominam Pana Tadeusza jako jednego ze swoich najlepszych, jeżeli nie najlepszego nauczyciela w życiu. Nie wiem czy jeszcze uczy w I LO w Skarżysku. Obok niego jeszcze drugim takim świetnym nauczycielem był Pan Wojciech Białek.

Obaj Panowie uczyli myślenia, krytycznego spojrzenia na rzeczywistość, wyciągania wniosków, analizy, syntezy, formułowania myśli. Tego czego powinna uczyć współczesna szkoła. Historia na przykład wbrew pozorom jest świetnym przedmiotem do nauki myślenia, retoryki i argumentacji. Każde wydarzenie historyczne można rozważać z różnych punktów widzenia, różnie na nie patrzeć, oceniać, zastanawiać się nad skutkami, przyczynami itp.

Niestety dziś często w szkołach nauka sprowadza się do pustego recytowania z pamięci wyuczonych fragmentów z książki, ściągania, streszczeń lub testów typu ABC. A potem jak trzeba w pracy zawodowej napisać jakiś w miarę poprawny tekst w języku polskim z jakimś przekazem to dramat :).

Życzyłbym polskim szkołom samych takich nauczycieli jak Pan Doktor.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3