Tropiciele Marii Skłodowskiej-Curie. Była związana z ziemią...

    Tropiciele Marii Skłodowskiej-Curie. Była związana z ziemią świętokrzyską

    Lidia CICHOCKA

    Echo Dnia Świętokrzyskie

    Aktualizacja:

    Echo Dnia Świętokrzyskie

    Trójka tropicieli śladów rodziny Marii Skłodowskiej-Curie: Elżbieta Stec, Jacek Skrzypczak i Ryszard Garus. Obok rower, który pan Jacek poleca jako świetny

    Trójka tropicieli śladów rodziny Marii Skłodowskiej-Curie: Elżbieta Stec, Jacek Skrzypczak i Ryszard Garus. Obok rower, który pan Jacek poleca jako świetny przy zwiedzaniu środek transportu. ©Aleksander Piekarski

    Nagrodzona dwukrotnie Noblem była związana z ziemią świętokrzyską. Jej rodzina mieszkała u nas, a ona bawiła tu często i omal nie została nauczycielką w Suchedniowie.
    Trójka tropicieli śladów rodziny Marii Skłodowskiej-Curie: Elżbieta Stec, Jacek Skrzypczak i Ryszard Garus. Obok rower, który pan Jacek poleca jako świetny

    Trójka tropicieli śladów rodziny Marii Skłodowskiej-Curie: Elżbieta Stec, Jacek Skrzypczak i Ryszard Garus. Obok rower, który pan Jacek poleca jako świetny przy zwiedzaniu środek transportu. ©Aleksander Piekarski



    Maria Skłodowska-Curie
    Żyła w latach 1867-1934. Jedyna kobieta, którą uhonorowano nagrodą Nobla w dwóch różnych dziedzinach naukowych. W 1903 roku wspólnie z mężem Piotrem Curie i fizykiem Henri Becquerelem otrzymała Nobla z fizyki za badania nad promieniotwórczością, a w 1911 roku za odkrycie nowych pierwiastków: polonu i radu, nagrodzono ją nagrodą Nobla w dziedzinie chemii. W 2009 roku brytyjski magazyn "New Scientist" uznał polską uczoną za największą kobietę naukowca wszech czasów. Rok 2011 jest rokiem Marii Skłodowskiej-Curie.



    Maria Skłodowska-Curie
    Żyła w latach 1867-1934. Jedyna kobieta, którą uhonorowano nagrodą Nobla w dwóch różnych dziedzinach naukowych. W 1903 roku wspólnie z mężem Piotrem Curie i fizykiem Henri Becquerelem otrzymała Nobla z fizyki za badania nad promieniotwórczością, a w 1911 roku za odkrycie nowych pierwiastków: polonu i radu, nagrodzono ją nagrodą Nobla w dziedzinie chemii. W 2009 roku brytyjski magazyn "New Scientist" uznał polską uczoną za największą kobietę naukowca wszech czasów. Rok 2011 jest rokiem Marii Skłodowskiej-Curie.

    Informacje o związkach Marii Skłodowskiej z kielecczyzną były bardzo skąpe do czasu, gdy Jacek Skrzypczak dostał zlecenie na oprowadzenie wycieczki po gminie Górno w powiecie kieleckim.

    - Oprowadzać miałem mieszkańców Górna, co nie jest wdzięczną rolą, bo jak być przewodnikiem po czyimś domu - mówi. Postanowił więc przygotować się solidnie a przede wszystkim znaleźć coś ekstra. Pomyślał o spenetrowaniu cmentarza w Leszczynach. - Pamiętam, że wybrałem się tam bladym świtem, szukałem najstarszej części, ale szło opornie. Na cmentarzu o tej porze była tylko jedna osoba, starsza kobieta wskazała rejon, gdzie warto szukać. To tam znalazłem niezbyt czytelną, zasłoniętą liśćmi płytę z nazwiskiem Salomea Skłodowska, skojarzyłem błyskawicznie, ale aż nie bardzo chciałem wierzyć, że to może być babka naszej noblistki.

    Skonsultował się ze znanym regionalistą Jerzym Kapuścińskim a ten pogratulował mu trafienia szóstki w totolotka, bo przecież tym tematem nikt jeszcze się nie zajmował - dzieje Skłodowskich nie zostały zbadane ani opisane.

    To wtedy zaczęło się żmudne szukanie śladów a szybko okazało się, że jest ich sporo. Zespół tropiący powiększył się: weszła do niego Elżbieta Stec - pracownica biblioteki, która pomagała przeszukiwać źródła oraz kolejny znawca regionu, autor licznych przewodników, Ryszard Garus. W trójkę postanowili opisać to co znajdą i tak powstała książka "Maria Skłodowska-Curie i jej rodzina w świętokrzyskiem".

    Książka jest fantastyczną lekturą pokazującą dzieje rodziny Skłodowskich, ludzi wszechstronnie utalentowanych, wielkich patriotów i filantropów.

    PĘDZONY PRZEZ KOZAKÓW

    - Pierwszym, który zawitał na świętokrzyską ziemię był dziad Marii Józef Skłodowski - wyjaśnia Elżbieta Stec. Okoliczności tego pobytu były dramatyczne: Józef, uczestnik powstania listopadowego został schwytany przez Kozaków pod Chmielnikiem i boso pędzony do Warszawy. Tylko dzięki wstawiennictwu brata swej narzeczonej, Salomei uniknął więzienia. To za jego radą Józef usunął się z Warszawy do Kielc, gdzie został nauczycielem przedmiotów przyrodniczych w gimnazjum - dzisiejsze liceum Żeromskiego. Tutaj przyszedł na świat ojciec Marii, Władysław, jedno z siedmiorga dzieci. Wkrótce Skłodowscy wyprowadzili się z Kielc, ale wrócili na starość do Rykoszyna w gminie Piekoszów, do majątku zięcia, Henryka Felauera. Józef był tak ceniony przez mieszkańców, że ci wybrali go na wójta, był też sędzią gminnym w Promniku. W Radlinie koło Kielc kupił niewielki majątek, opuścił go po śmierci żony.

    Ojciec Marii, Władysław Skłodowski życie spędził poza Kielecczyzną, był nauczycielem, tłumaczem, publicystą. Jego żona, Marianna była właścicielką pensji żeńskiej w Warszawie, małżonkowie mieli pięcioro dzieci: troje z nich zostało lekarzami, Maria interesowała się naukami przyrodniczymi.

    FILANTROP W SKALBMIERZU

    W 1870 roku w Kielcach pojawił się stryj Marii, Zdzisław, prawnik z zawodu, uczestnik powstania styczniowego. Tu założył kancelarię przy ulicy Bożęckiej - dziś Bodzentyńska. Przez kilka lat był właścicielem majątku w Rykoszynie, który sprzedał przenosząc się do Skalbmierza. Zdzisław był człowiekiem nieprzeciętnego formatu. Założył w Skalbmierzu teatr amatorski, tłumaczył poezje między innymi Szekspira i Lermontowa, wygłaszał prelekcje, założył ochronkę, żona organizowała kursy dla dziewcząt. To właśnie tam zawitała w karnawale 1884 roku 17-letnia Maria Skłodowska. Zdzisław na starość osiadł w Kielcach, gdzie pracował jako adwokat. Zmarł w 1914 roku i został pochowany na cmentarzu Starym. Jego wnuczka Irena Gruhn mieszkała wraz z mężem sędzią w Daleszycach.


    ODPOCZYNEK NA KIELECCZYŹNIE

    Maria Skłodowska zawitała po raz pierwszy w Świętokrzyskie po śmierci swej matki; przyjechała wraz z rodzeństwem w maju 1878 roku do wujostwa Felauerów, mieszkających w Rykoszynie. W tym samym roku - miała 11 lat - spędziła u nich całe wakacje. Sześć lat później, gdy osłabiona intensywną nauką, po maturze zrobiła sobie roczny odpoczynek, odwiedziła wujostwo Wilgosińskich w Piekoszowie. Tam mieszkała córka Józefa Skłodowskiego Wanda, po mężu Wilgosińska. Ona uczyła łaciny i greki, mąż pracował w browarze Karsza. To właśnie z ciotką Wandą latem 1884 roku Maria zwiedzała Kielce, odwiedziła gimnazjum gdzie uczył dziadek, w Leszczynach zapaliła świeczkę na grobie babci Salomei, wstąpiła do Radlina, gdzie kiedyś dziadkowie mieli gospodarstwo.

    Karnawał 1884 roku Maria Skłodowska spędzała u krewnych w Skalbmierzu. Zachował się jej list do starszej siostry Bronisławy opisujący karnawałowe zabawy, kuligi i bale, na których Maria była rozchwytywana. Maria zwiedzała wtedy okolicę, jeździła konno, wyprawiła się do Krakowa i Zakopanego, którym się zachwyciła

    NIE DOGADAŁY SIĘ


    Przyszła noblistka spędzając na kielecczyźnie rok 1884, myślała o studiach w Paryżu. Chciała na nie zarobić i szukając pracy trafiła do Suchedniowa. Chociaż właściciela żeńskiej szkoły Emilia Peck była zachwycona świadectwem Marii - miała ona uczyć matematyki, Maria nie podjęła u niej pracy. - Nie wiadomo co było przyczyną - mówi Elżbieta Stec. - Być może zraziła Emilię Peck postawa Marii, kobiety wyzwolonej, zdecydowanej. Być może padło pytanie o światopogląd. Maria nie kryła, że jest osobą wątpiącą. Po śmierci siostry Zofii, która zmarła na tyfus - obie z matką bardzo się modliły o jej ocalenie i po rychłej śmierci matki Maria przeżyła załamanie religijne.

    Wyszła za mąż za Piotra, który nie krył, że jest bezwyznaniowcem. Jeśli szczerze powiedziała o swych poglądach na sprawy wiary mogła zostać odrzucona, ale też i ona mogła zrezygnować, bo uznała, że to miejsce nie dla niej. Po wizycie w Suchedniowie Maria wróciła do Warszawy a my możemy żałować, że nie związała się z regionem na dłużej.

    KOLEJNI SKŁODOWSCY

    Opisując związki Skłodowskich z kielecczyzną warto też wspomnieć o córce Zdzisława Skłodowskiego, także Marii noszącej po mężu nazwisko Rawina. Dobrze wykształcona, wraz z mężem inżynierem - był budowniczym tunelu pod Miechowem, mieszkała w Sędziszowie a potem w Kielcach. Była działaczką Polskiej Macierzy Szkolnej, pomagającą biednym. Rawionowie odstąpili miastu plac pod budowę Szkoły Handlowej - dzisiaj Liceum Ogólnokształcące imienia Śniadeckiego, organizowali biblioteki i w zbiorach Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej są egzemplarze z pieczątką Czytelnia Marii Rawiny.

    Owdowiała Maria Rawina wyszła za mąż za wdowca Wacława Halika, kolegę Stefana Żeromskiego, sędziego w Olkuszu i w Kielcach, który jednak wolał gospodarować na wsi, był właścicielem majątków ziemskich Wolica i Bokrzecka Wola. Po śmierci męża Maria Halik wróciła do Kielc i tu zmarła w 1956 roku, spoczywa na cmentarzu Starym. Na tym samym cmentarzu pochowana jest kolejna stryjeczna siostra Marii Skłodowskiej Curie - Zdzisława Włodzimirska urodzona w Kielcach, wróciła do nich w styczniu 1945 roku by umrzeć w dniu wyzwolenia miasta 15 stycznia.

    - Zdajemy sobie sprawę, że to nie wszystkie ślady jakie zachowały się po Skłodowskich, ale tylko do nich udało nam się dotrzeć - mówi Jacek Skrzypczak.- Jeśli ktoś ma jeszcze inne informacje na ten temat, zdjęcia prosimy o ich ujawnienie.

    ŚLADAMI NA ROWERZE

    Książki "Maria Skłodowska-Curie i jej rodzina w świętokrzyskiem" jest przewodnikiem proponującym spacer po Kielcach, trasę samochodową i rowerową. Na spotkaniu promującym książkę Jacek Skrzypczak przyprowadził zabytkowy rower - podobny do tego na jakim z upodobaniem jeździła Maria Skłodowska. - Polecam ten środek transportu - mówi Jacek Skrzypczak. - Przypominam, że z okazji ślubu Marii i Piotra jeden z kuzynów zamiast prezentu przysłał czek, za który małżonkowie kupili dwa rowery i na nich odbyli podróż poślubną a potem wspólnie przemierzyli wiele dróg.

    Czytaj treści premium w Echu Dnia Plus Świętokrzyskim

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze (3)

    Dodaj komentarz
    Wszystkie komentarze (3) forum.echodnia.eu

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Wideo

    Galerie zdjęć

    Polecamy

    Miss Studniówki 2019| Zobacz kandydatki!

    Miss Studniówki 2019| Zobacz kandydatki!

    Mister Studniówki 2019| Zobacz kandydatów!

    Mister Studniówki 2019| Zobacz kandydatów!

    Hakerzy kradną dane ze smartfonów, zabezpiecz je.

    Hakerzy kradną dane ze smartfonów, zabezpiecz je.