Wyszukiwarka wyborcza

Wybory Parlamentarne

Sprawdź, gdzie możesz zagłosować

Do wyborów pozostało

  • 00dni
  • 04godz.
  • 38min.
Odwiedź serwis wyborczy 

Ziemia buska 11 listopada 1918 roku i w pierwszych latach niepodległości. Wielkie nadzieje i problemy życia codziennego

Tomasz Trepka
11 listopada obchodzimy 100. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. Z jakimi problemami musieli sobie radzić mieszkańcy powiatu oraz przedstawiciele władz?

Na początku listopada 1918 roku większość miast i wsi w regionie znajdowała się w rękach polskich. Do 6 listopada 1918 roku, ziemie wchodzące w skład powiatu stopnickiego znalazła się już pod lokalną polską administracją. Najtrudniejsze miało dopiero nadejść. Władze powiatowe zmuszone były sobie radzić z olbrzymią ilością powierzonych zadań – monitorować nastroje społeczne, rozwijać zagadnienia bezpieczeństwa, dbać o kwestie aprowizacyjne, warunki materialne czy stan zdrowia mieszkańców.

Wszystko to odbywało się w warunkach niezwykle trudnej sytuacji ekonomicznej, rodzącej się niepodległej Polski. Jak wyglądały pierwsze lata niepodległości? Z jakimi problemami w odrodzonej Polsce musieli sobie radzić mieszkańcy powiatu oraz władze samorządowe, na które spadł podstawowy ciężar odbudowy i rozwoju regionu?

Trudności samorządu

Sytuacja w samym Busku w ocenie władz powiatowych nie była najlepsza. –Miasteczko z brukami pełnymi wybojów, nieskanalizowane, bez oświetlenia, rzadko kiedy czyszczone, pozbawione mieszkań przedstawia smutny typ miasteczka w Polsce – oceniano stolicę ówczesnego powiatu stopnickiego.
Odrodzenie się niepodległej Polski sprawiło, że partie polityczne mogły podjąć swobodną działalność. Ugrupowania podejmowały szerszą agitację jedynie przed kampaniami wyborczymi. W 1922 roku szczególną aktywność w powiecie stopnickim przejawiało lewicowe Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”. – Stronnictwo […] podniosło głowę i rośnie w siłę dzięki temu, że rozporządza w powiecie kilku ludźmi bardzo ruchliwymi, którzy hasłami skrajnie radykalnymi starają się na każdym kroku pozyskać ludność i zjednać sobie stronników – pisano w raporcie sytuacyjnym z 1922 roku.
Jego działalność oceniana była jednak bardzo krytycznie, często, która pozostawała w sprzeczności z interesem kraju. – Stronnictwo to nie wykazuje żadnego kierunku prac podjętych w duchu przychylnym dla budowy i normowania się stosunków wewnętrznych Państwa, gdyż słysząc poruszane hasła wpływa tylko na wyrobienie się niechęci i brak zaufania do rządu wśród i tak nieuświadomionych warstw – charakteryzowano sytuację. Dzięki skutecznej propagandzie zyskiwało ono zwolenników kosztem Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast” oraz partii prawicowych.
W 1920 roku wiele do życzenia pozostawiała praca policji. Zarzuty wobec funkcjonariuszy kierowane były nie tylko ze strony pracowników starostwa, ale również ludności. – Ogólnie podnoszony zarzut, że jest leniwa, przekupna, że patrzy pobłażliwie na szmugiel i paskarstwo oraz że przy załatwianiu czynności dla ludzi nie jest bezinteresowna – pisano w raporcie. Nie mylono się pisząc tak krytycznie o działalności lokalnej policji. – W nocy z 29 lutego na 1 marca 1920 roku zdarzył się zuchwały napad bandytów na młyn koło Stopnicy, przy czym oprócz rabunku ofiarą padło dwoje dzieci […]. Policjanci, którzy zamiast na drogach odbywali patrol siedząc w młynie, zostali rozbrojeni, karabiny im zabrane, sami policjanci wraz z innymi domownikami zapędzeni do piwnicy i w niej zamknięci – pisano. Wskazywano, że policjanci nie mogący utrzymać się z pensji, szukają dodatkowych, nie zawsze legalnych źródeł dochodu. Dopiero 1922 rok przyniósł korzystne zmiany w zakresie bezpieczeństwa mieszkańców powiatu.

Powrót do normalności

Znaczne trudności sprawiała skuteczna walka z groźnymi chorobami zakaźnymi. W 1919 roku w powiecie stopnickim przybywało miesięcznie 400-600 osób u których stwierdzono tyfus plamisty. W kolejnym roku było to już „tylko” ponad 200 przypadków. W ówczesnym powiecie stopnickim działały dwa niewielkie szpitale – w Stopnicy oraz Chmielniku [obecnie powiat kielecki]. W Busku choroby zakaźne miały szczególnie łatwą możliwość rozprzestrzeniania się. Liczni kuracjusze przybywający do miasteczka przenosili ze sobą również groźne wirusy i bakterie. W ten sposób wybuchła w czerwcu 1922 roku epidemia szkarlatyny. – Kuracjusze przybyli z dziećmi byli przerażeni i chcieli wyjeżdżać – pisano raporcie. W tym samym roku sejmik powiatowy zgodził się na budowę szpitala w Busku. – Jednak ze względu na kolosalne fundusze, jakie będą potrzebne, nie prędko dojdzie do skutku – stwierdzono w raporcie.
Szczególnie zasługi dla odbudowy powiatu stopnickiego po I wojnie światowej miała lokalna inteligencja. – W tej warstwie spotyka się nie tylko lojalne usposobienie względem państwa, ale przejęcie się całym sercem jego potrzebami i podchwytywanie na każdym kroku zdrowie myśli, mogącej przynieść pożytek powszechny – pisano w raporcie starostwa powiatowego w Busku. Przedstawiciele inteligencji dbali o rozwój straży ogniowych w regionie, wspierali inicjatywy państwowe, wspomagali repatriantów oraz angażowali się w utrzymanie grobów poległych w trakcie walk o niepodległość.

Z pomocą innym

Mieszkańcy powiatu stopnickiego, mimo licznych perturbacji, nie zapominali o niesieniu pomocy poszkodowanym w innych częściach kraju. – Dawano zboże, konie, opodatkowano się dobrowolnie, znoszono srebro i złoto […]. Podczas niedawnej akcji na rzecz Górnego Śląska, która to bez wytężonej agitacji dała jeden milion marek zebranych w ciągu jednego tygodnia – opisywano wyczyn społeczeństwa ziemi buskiej w 1920 roku.
W 1922 roku sytuacja powiatu stopnickiego była już znacznie lepsza niż w momencie odzyskania niepodległości. W powiecie stopnickim skutecznie poradzono sobie z problemem zniszczeń wojennych. – Sprawa odbudowy w powiecie przedstawia się pomyślnie. Pogorzelcy wojenni prawie wszyscy już otrzymali budulec na rachunek skarbu państwa i odbudowali się – pisano w raporcie starostwa. ą

Życie codzienne

Jak wyglądało życie mieszkańców Buska po odzyskaniu przez Polskę niepodległości? – Miasto posiada 325 budynków mieszkalnych, z czego 125 budynków jest murowanych […]. Ulic miasto posiada 6, na których są urządzone chodniki częściowo zaś wyłożone płytami kamiennymi i znajdują się w stanie kiepskim […]. Ulice, jak i rynek oświetla się lampami naftowymi […]. Na miejskim rynku wybudowany został przed wojną budynek murowany, w którym mieści się 7 hal targowych. Połowa rynku jest wybrukowana […]. Pośrodku rynku znajduje się ogród spacerowy […]. Wodociągów, kanalizacji, łaźni, ani wanien miasto nie posiada – charakteryzowano stolicę powiatu stopnickiego w 1922 roku. W Busku brakowało również normalnego szpitala. Ten działał jedynie w okresie, kiedy do miasta zjeżdżali kuracjusze. W razie nagłych kłopotów zdrowotnych mieszkańcy zmuszeni byli szukać pomocy w Stopnicy lub Chmielniku.

Zmiany w roku 1922

1922 rok przyniósł zasadnicze zmiany w działalności władz powiatowych i miejskich w wielu miejscach Kielecczyzny. – Samorząd gminny wchodzi stopniowo na tory racjonalnego rozwoju. Członkowie gmin wiejskich przyzwyczajeni jeszcze do niedawna do tego, że za nich myśleli inni – czy to rosyjski naczelnik powiatu razem z pisarzem gminnym, czy okupacyjny szef powiatu – dziś oswoili się już z zasadą samorządności, poczuli swoją odpowiedzialność za bieg spraw w gminie i coraz więcej poczynają się nimi interesować – pisano w jednym z raportów starostwa z 1922 roku. Zmiany objęły również społeczeństwo Kielecczyzny. - Wyszło ono ze stadium początkowych trudności oraz braku inicjatywy - oceniano sytuację społeczną w 1922 roku.

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone ze względu na ciszę wyborczą i zostanie włączone po jej zakończeniu.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3