76 lat temu partyzanci brawurowo opanowali więzienie w Starachowicach. Przygotowania do rocznicy trwają

Tomasz TrepkaZaktualizowano 
Pierwszy z lewej Antoni Heda pseudonim Szary - dowódca oddziału, który opanował więzienie w Starachowicach
Pierwszy z lewej Antoni Heda pseudonim Szary - dowódca oddziału, który opanował więzienie w Starachowicach Archiwum
Idziemy rozbić areszt, w którym siedzą nasi koledzy i nasi rodacy. Jeżeli któryś z was ma jakieś obawy i wolałby nie iść, niech powie, nie wstydzi się […] Nikt się jednak nie zgłosił […] Koledzy! Zaraz wyruszamy. Życzę wam, żeby wasza odwaga i męstwo były dobrym przykładem dla innych, żebyście pokazali jak się zwycięża nieprzyjaciela. Zapłatą dla was będzie radość uwolnionych i ich rodzin. Chłopcy, maszerować za mną!” – tymi słowami zwrócił się Antoni Heda „Szary” do swoich podkomendnych przed zdobyciem więzienia w Starachowicach.

W lipcu 1943 roku, Niemcy przeprowadzając obławę na partyzantów Jana Piwnika „Ponurego” aresztowali wyznaczonych dla niego przewodników – Zygmunta Kiepasa „Krzyka”, Władysława Dąbka „Bukowego” oraz Henryka Nagrodkiewicza „Skałę”. Zostali oni specjalnie oddelegowani przez Antoniego Hedę „Szarego”. Zatrzymanych poddano brutalnemu śledztwu, podczas którego byli bici oraz katowani.

Intensywne przygotowania

„W każdej chwili nasi ludzie mogli zostać rozstrzelani. Niemcy dokonywali egzekucji zwykle w niedzielę o świcie, w lesie między Starachowicami a Mircem. Myśl o tym nie dawała mi spokoju” – pisał w swoich wspomnieniach Heda. W tej sytuacji, „Szary” uznał, że najważniejszym zadaniem będzie, jak najsprawniejsze zdobycie więzienia w Starachowicach. Nie było to jednak proste do zrealizowania. W związku z przeprowadzanymi obławami, w mieście stacjonowały przygotowane do szybkiej reakcji jednostki niemieckie.

Rozpoczęło się intensywne zbieranie informacji wywiadowczych na temat ruchów nocnych patroli, dokładnego rozlokowania jednostek w Starachowicach, obserwowania więzienia oraz zbierania ludzi potrzebnych do przeprowadzenia akcji odbicia osadzonych. Pierwszy plan przeprowadzenia akcji w pobliżu potencjalnego miejsca rozstrzeliwań okazał się nieudany.
Kolejny pomysł „Szarego” polegał na znalezieniu „dojścia” do osadzonych. W tym celu zwerbowano Czesława Rogowskiego, który przyjął konspiracyjny pseudonim „Gołąb” – policjanta „grantowego”, jednocześnie zastępcę komendanta więzienia. Tak zrodził się następny plan. „Punktualnie o godzinie 23 otworzy nam pan bramę zewnętrzną, uprzednio nie zamykając za sobą drzwi budynku głównego. My wtedy wpadniemy do środka i zaatakujemy straż” – wspominał słowa, którymi zwrócił się do „Gołębia” Antoni Heda.
Sprawna akcja

Akcja przebiegła niezwykle sprawnie. Strażnicy byli wyraźnie zaskoczeni rozwojem sytuacji i całkowicie zrezygnowali z obrony. Wszystko przeprowadzono bez jednego wystrzału. Dopiero kilkanaście minut po opuszczeniu więzienia partyzanci usłyszeli o reakcji wracającego z patrolu niemieckiego oddziału. Ostatecznie udało się uwolnić około 80 aresztowanych, w tym Zygmunta Kiepasa „Krzyka” oraz Władysława Dąbka „Bukowego”. Wszystko odbyło się bez strat własnych.

W rocznicę rozbicia więzienia

76. rocznica rozbicia niemieckiego więzienia będzie obchodzona w Starachowicach bardzo podniośle. Uroczystości rozpoczną się w niedzielę, 11 sierpnia, o godzinie 12, tradycyjnie, koncelebrowaną mszą świętą w starachowickim kościele pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Po mszy, część jej uczestników, autokarem, przejedzie przed tablicę przy ulicy Marszałka Józefa Piłsudskiego 104, poświęconą tej wyjątkowej akcji Oddziału Partyzanckiego Antoniego Hedy - „Szarego”. Tablica stoi obok miejsca, gdzie podczas okupacji było niemieckie więzienie. Tu będzie dalsza część uroczystości. Spodziewany jest udział wielu oficjalnych gości i członków rodziny generała Antoniego Hedy-Szarego. Co roku są władze miasta i powiatu Starachowice, delegacje środowisk społecznych i instytucji, kombatanci ze Starachowic, Skarżyska-Kamiennej, Iłży, Wąchocka, harcerze. O godzinie 13 przy pomniku wystąpią prezydent Starachowic oraz Teresa Heda-Snopkiewicz- córka generała.

POLECAMY RÓWNIEŻ:

Jedna żona to mało! Ci celebryci to seryjni rozwodnicy



Co Ty wiesz o zespole Playboys?

Na scenie teatru Żeromskiego zagra sława


Jakie filmy pobiły rekordy oglądalności w Polsce?


Do jakiego gatunku należy ta piosenka? Quiz


polecane: Flesz - Co piąta transakcja będzie wymagać użycia PIN-u

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3